Το σπάσιμο του ροδιού: ένα έθιμο από την Πελοπόννησo

Εμφανίσεις: 82

Το ρόδι αποτελεί ένα αρχέγονο σύμβολο γονιμότητας και ευημερίας. Από τους παλιότερους μύθους που συνδέονται με αυτό, είναι του γιγαντόσωμου Ωρίωνα, ο οποίος παντρεύτηκε την Σίδη, όμως η Ήρα τη μεταμόρφωσε σε ροδιά και την έστειλε στον Άδη, επειδή παινεύτηκε πως ήταν πιο όμορφη από αυτήν.

Κατά την αρχαιότητα, οι αρχαίοι Έλληνες έβραζαν ρόδι, στάρι, μέλι και ξηρούς καρπούς και τα προσέφεραν σε γάμους και θρησκευτικές εορτές, κυρίως της θεάς Δήμητρας  και του Απόλλωνα, ως ένδειξη ευγνωμοσύνης για τη σπορά. Συνήθιζαν, επίσης, να κρεμούν ένα ρόδι στις πόρτες τους ως σύμβολο αφθονίας και ευημερίας.

Κατά τη λαϊκή παράδοση, σπόρια ροδιού, γλυκά και άλλους καρπούς, πετούσαν και στις στέγες των σπιτιών για να φύγουν οι καλικάντζαροι κατά τη διάρκεια του Δωδεκαημέρου μέχρι τα Θεοφάνεια.

Το σπάσιμο του ροδιού, πρωτο-εντοπίζεται ως έθιμο στην Κορινθία, αλλά στη συνέχεια γνώρισε ευρεία διάδοση. Το έθιμο θέλει τους νοικοκύρηδες να παίρνουν το ρόδι μαζί τους στην εκκλησία κατά τη λειτουργία του Αγίου Βασιλείου, το πρωινό της Πρωτοχρονιάς, για να ευλογηθεί και στο γυρισμό μπαίνουν στο σπίτι με το δεξί και σπάνε το ρόδι για καλή τύχη.

Κάποιοι έλεγαν και την παρακάτω ευχή πριν το σπάσουν:

«Όσο βαρύ είναι το ρόδι, τόσο βαρύ να είναι το πορτοφόλι μας, όσο γεμάτο καρπούς είναι το ρόδι, να είναι γεμάτο το σπίτι μας με καλά και όσο κόκκινο είναι το ρόδι, τόσο κόκκινη να είναι και η καρδιά μας!».

Κατά την παράδοση, ένα χαλασμένο ρόδι ή μια ξεραμένη ροδιά είναι δυσοίωνο σημάδι και πρέπει να αποφεύγεται για χρήση κατά το έθιμο αυτό.

(Πίνακας "Η Ροδιά", Ιακωβίδης Γεώργιος (1853 - 1932), Συλλογή Ιδρύματος Ε. Κουτλίδη, αρ. έργου: Κ.499)

Μαυρογονάτου Αφροδίτη, ΜΑ Αρχαιολόγος